Năm 2009, tôi từng đọc một bài báo với nhan đề “Thế giới không có người bất bình thường”. Bài viết đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: vì sao trong đời sống hằng ngày, người ta vẫn quen dùng khái niệm “người bình thường” để phân biệt với người đồng tính?
Thời điểm đó, khi chưa công khai về bản thân, tôi luôn cảm thấy những gì mình đọc được trên báo chí không phản ánh đúng trải nghiệm cá nhân. Người đồng tính bị gán cho nhiều định kiến: là bệnh, là do ảnh hưởng từ môi trường, hay gắn với những khuôn mẫu tính cách phiến diện. Tôi không thấy mình trong những mô tả ấy, không thấy trên truyền thông, trong đời sống xã hội, thậm chí trong cả những quy định pháp luật. Và tôi bắt đầu hành trình đi tìm câu trả lời cho chính mình.
Từ một bài báo, tôi tìm đến một tổ chức hoạt động vì quyền của người đồng tính, song tính và chuyển giới tại Việt Nam. Ở đó, tôi nhận ra đây không phải là nơi tụ họp đơn thuần, mà là một môi trường làm việc chuyên nghiệp, có định hướng rõ ràng nhằm thay đổi nhận thức xã hội.
Những câu chuyện tôi được nghe cho thấy khoảng cách giữa người làm báo và cộng đồng từng lớn đến mức nào. Trong một buổi tập huấn, lần đầu tiên nhiều nhà báo được gặp gỡ trực tiếp những người đồng tính. Sự e dè ban đầu dần được thay thế bằng đối thoại cởi mở. Sau những cuộc trò chuyện, cả hai phía đều nhận ra rằng: định kiến không phải là điều tất yếu, và con người hoàn toàn có thể hiểu nhau nếu chịu lắng nghe.
Sau khi tốt nghiệp đại học, tôi quyết định gắn bó với công việc này. Nhiều năm làm việc trong một lĩnh vực còn nhiều rào cản, tôi chứng kiến không ít câu chuyện khiến mình suy nghĩ. Có những bạn trẻ lần đầu dám bước vào một không gian dành cho người giống mình, rồi dần tìm được cảm giác an tâm. Có những bậc cha mẹ phải mất nhiều năm mới có thể chấp nhận con, để lại những tổn thương không dễ xóa nhòa.
Qua tất cả những điều đó, tôi nhận ra: người đồng tính cũng chỉ là những con người rất bình thường. Họ có những mong muốn giản dị – được sống đúng với bản thân, được yêu thương, được gia đình chấp nhận và được là một phần của xã hội.
Tuy nhiên, trong cách nhìn của không ít người, họ vẫn bị xem như những cá nhân “khác biệt” cần điều chỉnh, thậm chí bị cho là đang thách thức các giá trị truyền thống. Thực tế, những điều họ mong muốn không hề làm mất đi quyền lợi của bất kỳ ai. Ngược lại, đó là cách để mở rộng quyền tự do cho xã hội – nơi mỗi người đều có thể sống đúng với con người mình.
Điều khó khăn không nằm ở việc thay đổi người khác, mà nằm ở việc thay đổi những khuôn mẫu đã ăn sâu trong nhận thức. Khi “số đông” được mặc định là chuẩn mực, “số ít” dễ bị coi là lệch chuẩn. Nhưng một xã hội văn minh không phải là nơi mọi người giống nhau, mà là nơi sự khác biệt được tôn trọng. Càng cố gắng xóa bỏ sự khác biệt, chúng ta càng tạo ra nhiều mâu thuẫn. Ngược lại, khi chấp nhận sự đa dạng, xã hội trở nên bao dung và bền vững hơn.
Thùy Dương
