Không còn cố gắng “vừa vặn” với những khuôn mẫu sẵn có, nhiều người trẻ đang chọn cách nhìn khác về cơ thể mình. Họ không coi cơ thể là “dự án phải hoàn thiện”, cũng không xem ngoại hình là thước đo giá trị. Thay vào đó, cơ thể được nhìn nhận như một không gian để sống, để trải nghiệm. Từ sự dịch chuyển này, một cách hiểu mới về vẻ đẹp đang dần hình thành, thực tế hơn và ít áp lực hơn.
Nếu trước đây, câu hỏi phổ biến là “làm thế nào để đẹp hơn”, thì hiện nay, nhiều người trẻ bắt đầu đặt lại vấn đề: “đẹp để làm gì?”. Sự dịch chuyển này gắn với một khái niệm đang được nhắc đến nhiều hơn.
Phạm Ánh Dương, 21 tuổi, sống tại Hà Nội, xuất hiện giữa đám đông với mái tóc cắt ngắn, phong cách ăn mặc đậm chất hip hop. Cô thường xuyên trượt ván, nhảy hip hop và tham gia các hoạt động thể thao ngoài trời.
Dương không đặt mục tiêu phải trở nên “nữ tính” theo một tiêu chuẩn cụ thể. Với cô, việc vận động, ăn mặc thoải mái quan trọng hơn việc giữ một hình ảnh thục nữ, điệu đà.
“Nhiều người nói mình chả giống ai, ăn mặc, tóc tai kỳ cục. Nhưng mình không quá để tâm điều đó. Mình chỉ muốn cơ thể mình khỏe, linh hoạt để làm những điều mình thích”, Dương chia sẻ.
Cũng giống như Dương, Trần Trung Kiên, 24 tuổi, sống tại Hải Phòng cũng chọn cách sống được là chính mình. Anh dành nhiều thời gian cho nghệ thuật, chơi đàn, vẽ tranh và chụp ảnh đường phố.
Anh thường lang thang qua những con phố, tìm kiếm những khoảnh khắc đời thường để ghi lại. Với Kiên, việc quan sát và cảm nhận thế giới xung quanh mang lại nhiều ý nghĩa hơn việc phải gồng mình thể hiện một hình ảnh “nam tính”.
“Có người từng bảo mình trông hiền quá, không giống con trai lắm. Nhưng mình không thấy đó là vấn đề,” Kiên nói.
Anh không cố gắng thay đổi bản thân để phù hợp với những kỳ vọng sẵn có. Thay vào đó, Kiên tập trung vào những gì khiến mình cảm thấy có giá trị: sáng tạo, cảm xúc và sự kết nối với cuộc sống.
Những lựa chọn như Dương và Kiên phản ánh một xu hướng rộng hơn: tái định nghĩa vẻ đẹp ngoại hình.
Theo một khảo sát của Dove Self-Esteem Project, phần lớn người trẻ cho biết họ muốn được nhìn nhận dựa trên cá tính và năng lực hơn là ngoại hình. Điều này cho thấy nhu cầu dịch chuyển đã xuất hiện rõ ràng, không còn dừng ở những lựa chọn cá nhân rời rạc.
Trong cách nhìn mới này, các định kiến giới dần được đặt lại. Sự nữ tính không bị giới hạn ở vòng eo hay làn da, cũng như sự nam tính không nằm ở bắp tay hay vẻ ngoài mạnh mẽ. Những đặc điểm từng được xem là “chuẩn” đang mất dần tính tuyệt đối. Thay vì tối ưu hóa ngoại hình để đạt được sự công nhận, nhiều người bắt đầu chuyển sang tối ưu hóa sức khỏe tinh thần. Điều này thể hiện qua việc giảm bớt so sánh, hạn chế chạy theo xu hướng và chú trọng hơn đến cảm nhận cá nhân.
Điểm đặc biệt, “dám sống cho chính mình” còn là hành động dịch chuyển hệ giá trị. Khi ngoại hình không còn là “tấm vé” để được chấp nhận, nó cũng mất đi quyền chi phối cách con người đánh giá bản thân và người khác. Thay vào đó, các tiêu chí như năng lực, trải nghiệm và cảm xúc cá nhân dần chiếm vị trí trung tâm.
Sự dịch chuyển này đồng thời đặt ra một yêu cầu mới đối với xã hội: chấp nhận sự đa dạng như một trạng thái bình thường. Ở góc độ dài hạn, đây còn là cách con người định vị bản thân trong cộng đồng. Khi vẻ ngoài không còn là tiêu chí mặc định, câu chuyện về cái đẹp cũng rời khỏi khuôn khổ hình thức, để tiến gần hơn tới giá trị cốt lõi: một con người có thể sống đúng với bản thân, thoải mái, tự do và hạnh phúc.
Thùy Linh
