Khi những tòa nhà cao tầng thôi sáng đèn, dòng người hối hả đổ ra đường để trở về nhà, đó cũng là lúc những người mẹ, người vợ bắt đầu công việc tại nhà của mình, bước vào một guồng quay mới với những công việc không tên, kéo dài cho đến khi ánh đèn đường đã tắt lịm.
6 giờ 5 phút tối, chị Bùi Thu (38 tuổi, Hà Nội) vội vã tắt máy tính, thu dọn xấp chứng từ kế toán còn dở dang. Không thong dong nán lại trò chuyện hay tạt ngang quán xá, chị Thu bước vào cuộc chạy đua với thời gian để về nhà kịp giờ cơm tối.
“Về nhà” với chị Thu là một chuỗi các hành động được lập trình sẵn. Đầu tiên là ghé nhanh qua chợ dân sinh, tay xách nách mang đủ thứ thực phẩm cho gia đình 5 miệng ăn. 6 giờ 45 phút tối, chị có mặt tại bếp. Chiếc áo vest công sở được thay bằng chiếc tạp dề đã bạc màu. Tiếng vòi nước xả, tiếng băm chặt vang lên khô khốc hòa cùng tiếng trẻ con chí chóe đòi ăn.
Một tay vừa đảo chảo thức ăn, một tay chị vừa gom quần áo bẩn vào máy giặt. Bữa tối dọn ra lúc 7 giờ 30 phút tối. Chị vừa ăn, vừa dỗ dành đứa út, vừa quan sát xem đứa lớn có kén ăn không. Với chị, khoảnh khắc sau giờ làm việc là sự nối dài của những lo toan, nơi áp lực doanh số kế toán được thay thế bằng áp lực về một bữa cơm ngon và một căn nhà ngăn nắp.
Là một công chức địa phương, chị Trần Anh Thơ (45 tuổi, Phú Thọ) thường tan làm vào 5 giờ chiều. Công việc ở cơ quan vốn đã căng thẳng với hàng tá văn bản, nhưng cuộc sống sau khi tan sở mới thực sự là thử thách đối với chị.
Vì cơ quan cách nhà 15km, mỗi buổi chiều chị Thơ phải tất bật lái xe về nhà. Chị lại hối hả đi chợ, nấu cơm trong trạng thái chạy đua với thời gian để kịp đón con tan học thêm.
Hoàn cảnh của chị Thơ càng thêm đặc biệt khi chồng là bộ đội, thường xuyên công tác xa nhà. Mọi gánh nặng sau giờ làm việc dồn hết lên vai người phụ nữ 45 tuổi.
“Mệt nhưng vẫn phải cố vì mình là mẹ, là vợ”, chị Thơ tâm sự. Khoảng thời gian từ 7 – 8 giờ tối của chị là một vòng luẩn quẩn: nấu nướng, dọn dẹp, rồi lại ngồi vào bàn dạy con học. Khi mọi việc tạm ổn thỏa thì đồng hồ đã điểm gần nửa đêm. Với chị, khái niệm thời gian cho bản thân sau giờ làm việc là một điều gì đó vô cùng xa xỉ.
Nhìn vào cuộc sống của chị Thu và chị Thơ sau giờ tan tầm, người ta thấy một thực tế rõ rệt về “gánh nặng kép” đang được đặt trên vai nữ giới. Nếu quy đổi công việc của một người mẹ sau giờ làm việc ra giá trị kinh tế: từ nấu ăn, dọn dẹp, giặt giũ đến gia sư cho con… con số đó có thể tương đương với thu nhập của một người làm việc toàn thời gian. Thế nhưng, tất cả những giá trị đó thường bị lấp đầy bởi hai chữ “bổn phận”.
Sự mệt mỏi thể chất sau một ngày dài ở công sở tích tụ, cộng thêm áp lực tâm lý khi phải “phân thân” giữa hai vai trò khiến những người phụ nữ này luôn trong trạng thái căng thẳng. Việc không có thời gian nghỉ ngơi sau giờ làm không chỉ bào mòn sức khỏe mà còn tước đi của họ cơ hội để tái tạo sức lao động và chăm sóc tinh thần cá nhân.
Chị Thu trải lòng: “Nhiều đêm, khi 3 đứa con đã ngủ say, tôi mới có thời gian ngồi lại một mình. Lúc đó chân tay rã rời, chỉ muốn nằm xuống mà không cần suy nghĩ gì thêm”. Còn với chị Thơ, khoảng lặng hiếm hoi sau khi ánh đèn bếp tắt đi là lúc chị cảm nhận rõ nhất sự cô đơn và mệt mỏi khi phải gánh vác mọi việc một mình.
Câu chuyện của chị Bùi Thu và chị Trần Anh Thơ là lát cắt chân thực cho thấy cuộc sống của phụ nữ Việt Nam sau giờ làm việc hành chính. Họ đang ngày ngày vun đắp cho tổ ấm với rất nhiều thời gian và công sức, không có bảng chấm công và cũng không bao giờ có ngày nghỉ.
Hiện nay, giá thuê một đầu bếp gia đình dao động từ 7-10 triệu đồng/tháng; một người giúp việc nhà theo giờ tại các thành phố lớn có giá 70.000 – 100.000 đồng/giờ; phí bảo mẫu trông trẻ từ 10-15 triệu đồng/tháng; chưa kể chi phí gia sư hay lái xe đưa đón.
Tổng cộng, mỗi người phụ nữ đang đóng góp một giá trị sức lao động tương đương hàng chục triệu đồng mỗi tháng cho gia đình. Thế nhưng, trong các báo cáo kinh tế hay chỉ số GDP, những con số này hoàn toàn bị ngó lơ, bị coi là “thiên chức” và không tạo ra dòng tiền trực tiếp. Chính việc không được định giá bằng tiền mặt khiến lao động của phụ nữ sau giờ tan tầm dễ bị xem nhẹ và thiếu đi sự thấu cảm từ chính những người thân yêu nhất.
“Ca làm việc thứ hai” của phụ nữ sẽ chỉ bớt nặng nề khi có sự thấu hiểu và sẻ chia thực lòng từ những người chồng, người cha trong gia đình. Một xã hội hiện đại không chỉ cần phụ nữ giỏi việc nước, mà cần những gia đình nơi về nhà thực sự là để nghỉ ngơi cho tất cả các thành viên, chứ không phải là chuyển từ một công sở này sang một nơi làm việc không tên khác.
Khi ánh đèn cuối cùng trong căn nhà chị Thu, chị Thơ tắt đi, kim đồng hồ đã bước sang ngày mới. Chỉ vài tiếng nữa thôi, vòng quay ấy sẽ lại bắt đầu, và những người phụ nữ ấy lại tiếp tục hành trình âm thầm giữ lửa cho tổ ấm bằng tất cả sức lực còn lại của mình.
Thùy Linh
